Nói chuyện với người mắc bệnh tâm thần có thể là một thách thức, nhưng đó cũng là cơ hội để kết nối và hỗ trợ lẫn nhau. Người mắc bệnh tâm thần thường gặp khó khăn trong giao tiếp, nhưng với cách tiếp cận phù hợp, bạn có thể giúp họ cảm thấy thoải mái hơn. Vậy cách nói chuyện với người bị tâm thần tốt nhất là gì? Vui lòng theo dõi bài viết sau.
Bệnh tâm thần là gì?
Theo tham khảo từ những người tham gia okvip liên minh, bệnh tâm thần là thuật ngữ dùng để mô tả các rối loạn ảnh hưởng đến chức năng não, dẫn đến những thay đổi bất thường về suy nghĩ, cảm xúc, hành vi và nhận thức. Người mắc bệnh tâm thần thường gặp khó khăn trong việc duy trì các hoạt động hàng ngày, chẳng hạn như làm việc, giao tiếp xã hội hoặc chăm sóc bản thân.
Bệnh tâm thần có thể bao gồm các rối loạn nhẹ như lo âu và trầm cảm, cũng như các tình trạng nghiêm trọng hơn như tâm thần phân liệt và rối loạn lưỡng cực. Nguyên nhân của chúng có thể là do sự kết hợp của các yếu tố di truyền, sinh học, tâm lý và môi trường.
Bệnh tâm thần có thể được điều trị hiệu quả bằng sự kết hợp giữa thuốc men, liệu pháp tâm lý và sự hỗ trợ của gia đình và xã hội. Tuy nhiên, việc điều trị và kiểm soát bệnh đòi hỏi sự kiên nhẫn và hỗ trợ lâu dài.
Nguyên nhân gây bệnh tâm thần
Theo như những người quan tâm đến chương trình từ thiện okvip cho biết, nguyên nhân gây ra bệnh tâm thần vẫn chưa được hiểu rõ. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu tin rằng sự kết hợp giữa các yếu tố di truyền và môi trường có thể góp phần vào sự phát triển của bệnh. Dưới đây là một số yếu tố thường được coi là góp phần gây ra bệnh tâm thần:
- Yếu tố di truyền: Nếu một thành viên trong gia đình mắc bệnh tâm thần, khả năng các thành viên khác cũng mắc chứng rối loạn tương tự sẽ cao hơn.
- Yếu tố sinh học: Các yếu tố bên ngoài như chấn thương đầu, tiếp xúc với chất độc hại hoặc vi-rút trong thời kỳ mang thai có thể góp phần gây ra rối loạn tâm thần.
- Rối loạn sinh hóa não: Những thay đổi sinh hóa trong não, chẳng hạn như mất cân bằng chất dẫn truyền thần kinh, có thể ảnh hưởng đến tâm trạng và các khía cạnh khác của sức khỏe tâm thần. Sự thay đổi hormone cũng có thể đóng một vai trò.
- Căng thẳng cuộc sống: Những thách thức trong cuộc sống, chẳng hạn như thất bại trong sự nghiệp hoặc học tập, có thể dẫn đến căng thẳng tâm lý kéo dài và làm tăng nguy cơ mắc bệnh tâm thần. Ngoài ra, những trải nghiệm tiêu cực trong gia đình, chẳng hạn như lạm dụng tình dục, bạo lực hoặc lòng tự trọng thấp, cũng có thể góp phần gây ra suy nghĩ không lành mạnh và các rối loạn sức khỏe tâm thần.
Cách nói chuyện với người bị tâm thần
Giao tiếp chậm rãi và tôn trọng
Khi giao tiếp với người mắc bệnh tâm thần, hãy nhớ rằng họ có thể gặp khó khăn trong việc phân biệt tiếng ồn xung quanh với giọng nói của bạn, điều này có thể khiến họ khó hiểu bạn. Vì vậy, hãy nói rõ ràng, chậm rãi và nhẹ nhàng để giúp họ tiếp thu thông tin mà không cảm thấy quá tải.
Hãy cảnh giác với các triệu chứng của ảo giác
Khoảng 80% người mắc chứng rối loạn sức khỏe tâm thần đều gặp ảo giác. Hãy lưu ý rằng người đó có thể đang gặp ảo giác khi bạn đang nói chuyện với họ. Họ có thể tin rằng bạn hoặc một thực thể bên ngoài nào đó đang điều khiển suy nghĩ của họ, hoặc họ có thể coi bạn là người quan trọng. Khi giao tiếp với họ, hãy thấu hiểu, nhưng tránh tỏ ra quá thương hại và khen ngợi không cần thiết.
Đừng giả vờ như họ không tồn tại
Ngay cả khi người đó đang gặp ảo giác hoặc hoang tưởng, đừng hành động như thể họ không có mặt. Họ có thể nhận thức được những gì đang xảy ra và cảm thấy bị tổn thương nếu bạn nói chuyện với họ như thể họ không có mặt. Nếu bạn phải thảo luận về tình trạng của họ với người khác, hãy làm theo cách không làm họ khó chịu hoặc chọn một thời điểm khác để thảo luận.
Lên kế hoạch nghỉ ngơi khi cần thiết
Biết khi nào nên rời khỏi phòng nếu cuộc trò chuyện trở nên căng thẳng hoặc nếu bạn cảm thấy không an toàn. Hãy lên kế hoạch nhẹ nhàng trấn an và thuyết phục họ nếu cần, đồng thời chuẩn bị các cách giúp họ bình tĩnh lại. Ví dụ, nếu họ cảm thấy như đang bị theo dõi, bạn có thể đề nghị họ đóng cửa sổ để giảm bớt lo lắng.
Chấp nhận những hành vi và thái độ bất thường
Người mắc bệnh tâm thần có thể có hành vi và quan điểm khác với dân số nói chung. Do đó, một cách hiệu quả để nói chuyện với người mắc bệnh tâm thần là tránh bị chế giễu, giễu cợt hoặc hạ thấp vì những quan điểm sai lệch của họ. Ngoài ra, hãy liên hệ với cảnh sát nếu bạn cảm thấy bị đe dọa hoặc gặp nguy hiểm.
Khuyến khích họ tiếp tục điều trị
Người mắc bệnh tâm thần thường có xu hướng ngừng thuốc. Tuy nhiên, điều quan trọng là phải tiếp tục điều trị. Khi họ bày tỏ ý định ngừng điều trị, bạn có thể nhắc nhở họ rằng tình trạng của họ đang cải thiện nhờ việc điều trị và việc tiếp tục điều trị là cần thiết để duy trì sức khỏe tâm thần của họ.
Ngăn chặn ảo giác của họ
Nếu người đó bắt đầu có ảo giác và hoang tưởng, chẳng hạn như tin rằng bạn đang ngấm ngầm thù địch với họ, hãy tránh giao tiếp bằng mắt trực tiếp, vì điều này có thể làm tăng thêm chứng hoang tưởng của họ. Nếu bạn phải gọi cảnh sát, hãy thông báo cho họ biết về tình trạng tâm thần của họ để họ có thể xử lý tình huống một cách phù hợp.
Những điều nên và không nên làm khi nói chuyện với người mắc bệnh tâm thần
Những điều nên làm khi nói chuyện với người bị tâm thần
- Thể hiện sự đồng cảm: Hãy cho họ thấy rằng bạn quan tâm đến cảm xúc và tình trạng của họ. Ví dụ: “Tôi thấy bạn đang rất lo lắng, tôi sẽ ở đây cùng bạn”.
- Khuyến khích chia sẻ: Đặt những câu hỏi mở, nhẹ nhàng để họ có cơ hội bộc lộ cảm xúc, chẳng hạn: “Bạn có muốn kể cho tôi nghe điều gì đang làm bạn buồn không?”.
- Giữ sự kiên nhẫn: Người bệnh có thể lặp lại câu chuyện nhiều lần hoặc diễn đạt khó hiểu. Thay vì sốt ruột, hãy kiên nhẫn lắng nghe.
- Sử dụng ngôn ngữ cơ thể tích cực: Ánh mắt quan tâm, cái gật đầu hoặc nụ cười nhẹ sẽ giúp họ cảm thấy được an ủi.
- Hướng họ đến sự giúp đỡ chuyên môn: Nếu tình trạng nghiêm trọng, hãy khuyên họ tìm đến bác sĩ tâm lý, chuyên gia trị liệu hoặc bệnh viện chuyên khoa.
Những điều không nên làm khi giao tiếp với người bị tâm thần
- Không tranh cãi hoặc phủ nhận cảm xúc: Nếu họ tin vào điều hoang tưởng, việc bạn phản bác gay gắt chỉ làm tình hình căng thẳng hơn. Hãy chuyển hướng sang chủ đề an toàn thay vì đối đầu.
- Không tỏ ra sợ hãi hoặc xa lánh: Người bệnh dễ nhận ra sự thay đổi trong thái độ, và điều này có thể khiến họ mất kiểm soát.
- Không ép buộc: Đừng cố gắng bắt họ phải suy nghĩ hoặc hành động theo ý bạn. Sự ép buộc dễ dẫn đến phản ứng chống đối.
- Không sử dụng giọng điệu ra lệnh: Thay vì ra lệnh, hãy dùng lời đề nghị nhẹ nhàng. Ví dụ: thay vì nói “Đừng làm vậy nữa”, bạn có thể nói “Chúng ta thử làm cách khác nhé”.
Những cách hỗ trợ người mắc bệnh tâm thần ngoài việc trò chuyện
Ngoài giao tiếp, bạn có thể hỗ trợ họ theo những cách sau:
- Tạo môi trường an toàn: Giúp trẻ tránh xa những tác nhân gây căng thẳng hoặc nguy hiểm.
- Hỗ trợ sinh hoạt hàng ngày: Nếu cần, hãy giúp họ ăn, ngủ và quản lý thuốc.
- Khuyến khích duy trì những thói quen tích cực: như tập thể dục nhẹ, đọc sách, nghe nhạc hoặc tham gia các hoạt động xã hội.
- Liên hệ với gia đình và chuyên gia: Gia đình đóng vai trò quan trọng trong quá trình phục hồi và các chuyên gia y tế sẽ cung cấp các liệu pháp phù hợp.
Giao tiếp với người mắc bệnh tâm thần đòi hỏi sự kiên nhẫn, tôn trọng và đồng cảm. Bằng cách áp dụng những cách tiếp cận tinh tế và phù hợp, bạn có thể giúp họ cảm thấy được lắng nghe, hỗ trợ và bớt cô lập hơn. Hãy luôn nhớ rằng mỗi người mắc bệnh tâm thần đều có những cảm xúc và nhu cầu riêng, và sự tham gia của bạn có thể tạo nên sự khác biệt lớn trong cuộc sống của họ. Chúng tôi hy vọng bài viết này đã giúp bạn học được cách nói chuyện với người bị tâm thần hiệu quả.